Αξιόπιστες πηγές πληροφοριών: πώς να βρείτε έγκυρα δεδομένα;

Τι χαρακτηρίζει μια αξιόπιστη πληροφορία;

Κατά την αξιολόγηση της αξιοπιστίας μιας πληροφορίας, πρέπει να εξετάζετε αρκετές παραμέτρους. Οι σημαντικότερες είναι οι εξής:

• επικαιρότητα – τα δεδομένα που βρίσκετε πρέπει να συνοδεύονται από ημερομηνία δημοσίευσης. Παράλληλα, το περιεχόμενο της ιστοσελίδας πρέπει να ανταποκρίνεται στη σύγχρονη γνώση για το συγκεκριμένο θέμα και να ενημερώνεται τακτικά·
• κύρος – πάνω ή κάτω από τα αξιόπιστα κείμενα αναγράφεται συνήθως το ονοματεπώνυμο του συντάκτη. Επιπλέον, πρόκειται για άτομο με κατάλληλα, επίσημα πιστοποιημένα προσόντα που του επιτρέπουν να τοποθετείται επί του θέματος·
• ακρίβεια – το περιεχόμενο ενός άρθρου πρέπει να είναι ακριβές και λεπτομερές. Είναι επίσης σημαντικό να αντανακλά το επίπεδο γνώσεων του συντάκτη·
• διαθεσιμότητα – οι πληροφορίες πρέπει να παρέχονται με τρόπο που να επιτρέπει τη χρήση τους κάθε φορά που χρειάζεται·
• πληρότητα – τα αξιόπιστα άρθρα περιέχουν αρκετά δεδομένα ώστε ο αναγνώστης να αποκτά ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη γνώση για ένα συγκεκριμένο θέμα·
• ορθότητα – οι αξιόπιστες πληροφορίες είναι συνήθως σωστά διατυπωμένες όχι μόνο ως προς το περιεχόμενο, αλλά και ως προς τη γλώσσα, το ύφος, την ορθογραφία και τη στίξη·
• συνάφεια – το περιεχόμενο που συλλέγετε πρέπει να έχει πραγματική αξία για τους αποδέκτες του.

Καθοριστικό ρόλο στην αξιολόγηση της αλήθειας μιας πληροφορίας παίζει επίσης η αξιοπιστία της παρουσίασης. Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα δεδομένα περιλαμβάνουν στοιχεία που επιβεβαιώνουν την αλήθεια και την αυθεντικότητά τους.

Πώς θα βρείτε αξιόπιστες πηγές πληροφοριών;

Η επιβεβαίωση της αξιοπιστίας των πληροφοριών που συγκεντρώνετε είναι μια σύνθετη διαδικασία. Στο πλαίσιό της, πρέπει να θέσετε στον εαυτό σας ορισμένες πρακτικές ερωτήσεις:

• Αναφέρεται η προέλευση της πληροφορίας; Τα άρθρα με αξιόπιστα δεδομένα συνήθως συνοδεύονται από βιβλιογραφία.
• Πότε δημοσιεύτηκε η πληροφορία; Μια αξιόπιστη πηγή αναφέρει την ημερομηνία δημοσίευσης και, αν χρειάζεται, την ημερομηνία ενημέρωσης.
• Ποιος είναι ο συντάκτης της δημοσίευσης ή ο ιδιοκτήτης της ιστοσελίδας; Αξίζει να επισκεφθείτε την ενότητα «Σχετικά με εμάς», όπου συχνά θα βρείτε πληροφορίες για τους συντάκτες και τον φορέα που διαχειρίζεται τον ιστότοπο.
• Μπορεί να επαληθευτεί η πληροφορία σε άλλες πηγές; Συγκρίνετε τα δεδομένα με αντίστοιχες πληροφορίες από ευρέως αναγνωρισμένες και αξιόπιστες πηγές, όπως εγκυκλοπαίδειες και λεξικά.
• Την επικαλούνται συχνά άλλοι συντάκτες; Αν ισχύει αυτό, είναι αρκετά πιθανό η πληροφορία να είναι αξιόπιστη και χρήσιμη.
• Ποια είναι η κατάληξη του domain; Χρήσιμη μπορεί να είναι και η αξιολόγηση της κατάληξης: .gov (κυβερνητικός φορέας), .edu (εκπαιδευτικό ίδρυμα), .org (μη κυβερνητική οργάνωση), .com (εμπορικός φορέας), .gr (ιστοσελίδες που σχετίζονται με την Ελλάδα).

Κατά την επαλήθευση των πληροφοριών, αξίζει να εξετάζετε και την αντικειμενικότητα του κειμένου. Τα αξιόπιστα άρθρα παρουσιάζουν συνήθως διαφορετικές οπτικές για μια κατάσταση. Το περιεχόμενό τους διατηρεί ήρεμο και ουδέτερο τόνο, χωρίς έντονη συναισθηματική φόρτιση. Σε αυτές τις δημοσιεύσεις, τα γεγονότα διαχωρίζονται σαφώς από τις απόψεις, ενώ οι τίτλοι ανταποκρίνονται στο περιεχόμενο των παραγράφων που ακολουθούν.

Οι επιστημονικές βάσεις δεδομένων ως αξιόπιστες πηγές πληροφοριών

Στις σημαντικότερες διεθνείς βάσεις δεδομένων περιλαμβάνονται:

• PubMed – αγγλόφωνη βάση με άρθρα στους τομείς της ιατρικής και της βιολογίας, που διαχειρίζεται το National Center for Biotechnology Information·
• Web of Science (WoS) – πλατφόρμα με βιβλιογραφικά δεδομένα, περιλήψεις και πληροφορίες για τις αναφορές σε επιστημονικές δημοσιεύσεις·
• ScienceDirect – βάση που παρέχει δωρεάν πρόσβαση σε περιλήψεις εγγράφων, ενώ τα πλήρη άρθρα διατίθενται μέσω συνδρομής·
• Scopus – διεπιστημονική βάση περιλήψεων και αναφορών από αξιολογημένες πηγές, την οποία έχει δημιουργήσει ο εκδοτικός οίκος Elsevier·
• JSTOR – διεθνής ψηφιακή βάση ακαδημαϊκού περιεχομένου στους τομείς των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών, της εκπαίδευσης, της ιστορίας και άλλων πεδίων·
• DOAJ – ευρετήριο επιστημονικών περιοδικών ανοικτής πρόσβασης από διάφορους κλάδους·
• Google Scholar – μηχανή αναζήτησης επιστημονικής βιβλιογραφίας, με άρθρα, βιβλία, αναφορές και διατριβές από διαφορετικούς τομείς γνώσης.

Χρήσιμες πηγές για στατιστικά και θεσμικά δεδομένα είναι επίσης:

• Eurostat – η στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με συγκρίσιμα δεδομένα για τις ευρωπαϊκές χώρες·
• OECD – διεθνής οργανισμός που δημοσιεύει οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά δεδομένα oraz αναλύσεις·
• WHO – αξιόπιστη πηγή για πληροφορίες και στατιστικά σχετικά με τη δημόσια υγεία παγκοσμίως.

Άλλες αξιόπιστες πηγές πληροφοριών

Υπάρχουν πολύ περισσότερες αξιόπιστες ιστοσελίδες απ’ όσες ίσως φαντάζεστε. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• επίσημες κυβερνητικές ιστοσελίδες – παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες για τη νομοθεσία, τις δημόσιες υπηρεσίες και τα δικαιώματα των πολιτών·
• εθνικές βιβλιοθήκες και ακαδημαϊκά ιδρύματα – προσφέρουν πρόσβαση σε καταλόγους, ψηφιακές συλλογές και επιστημονικό περιεχόμενο·
• Google Scholar – δωρεάν μηχανή αναζήτησης επιστημονικής βιβλιογραφίας, με άρθρα, βιβλία, αναφορές και διατριβές από διαφορετικούς τομείς. Επιτρέπει επίσης να ελέγξετε πόσες φορές έχει αναφερθεί μια δημοσίευση από άλλους συντάκτες·
• ψηφιακές βιβλιοθήκες – όπως η Europeana – διαθέτουν αρχειακό υλικό, βιβλία, περιοδικά και ιστορικά έγγραφα·
• Wikipedia – μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο σημείο εκκίνησης για την έρευνα, ιδιαίτερα χάρη στις παραπομπές και τη βιβλιογραφία της. Ωστόσο, πρέπει πάντα να ελέγχετε τις πηγές που αναφέρονται στο τέλος των άρθρων, καθώς η Wikipedia δεν θεωρείται από μόνη της επιστημονική πηγή·
• Monitly – εργαλείο που δημιουργήθηκε από την Content Writer και παρέχει πρόσβαση σε ενημερωμένα γραφήματα για διάφορες κοινωνικές και οικονομικές τάσεις. Τα δεδομένα προέρχονται από επίσημες πηγές, όπως εθνικές στατιστικές υπηρεσίες και διεθνείς οργανισμούς.

Η αξιολόγηση της αξιοπιστίας των πηγών και η εργασία του copywriter

Η χρήση αξιόπιστων πηγών πληροφοριών είναι πολύ σημαντική για τους συντάκτες κάθε είδους κειμένου, όχι μόνο για τους ακαδημαϊκούς συγγραφείς. Το ίδιο ισχύει και για τους copywriters που αναλαμβάνουν έργα για συγκεκριμένες εταιρείες ή οργανισμούς.

Στην εργασία του, ο copywriter σπάνια βασίζεται σε ελεγμένες επιστημονικές πηγές. Πολύ συχνότερα χρησιμοποιεί περιεχόμενο που είναι ελεύθερα διαθέσιμο στο διαδίκτυο, γι’ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή κατά την έρευνα. Δεν είναι αξιόπιστη κάθε πληροφορία που εμφανίζεται στην πρώτη σελίδα των αποτελεσμάτων αναζήτησης. Είναι προτιμότερο να συγκρίνετε τα δεδομένα από αρκετές ανεξάρτητες πηγές, εξετάζοντας την επικαιρότητα, τη χρησιμότητα και την προέλευσή τους.