Google Scholar – τι είναι και πώς να το χρησιμοποιήσετε;

Τι είναι το Google Scholar;

Χρησιμοποιώντας τις ίδιες λέξεις που θα πληκτρολογούσαμε στη συνηθισμένη μηχανή αναζήτησης Google, μπορούμε να βρούμε επιστημονικές μελέτες οι οποίες, στη βασική έκδοση της μηχανής αναζήτησης, θα εμφανίζονταν σε πολύ χαμηλότερες θέσεις λόγω ασθενέστερης κατάταξης.

Στο Google Scholar μπορούμε να βρούμε περιλήψεις επιστημονικών δημοσιεύσεων ή ολόκληρα τα κείμενά τους, εφόσον είναι διαθέσιμα, καθώς και επιστημονικές εκθέσεις, εισηγήσεις, ερευνητικές εργασίες και διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

Πρόκειται για μια τεράστια βάση δεδομένων, στην οποία μπορεί να ανταποκριθεί ακόμη και ένας αρχάριος. Στη γραμμή αναζήτησης πληκτρολογούμε τις λέξεις-κλειδιά ή τις φράσεις που μας ενδιαφέρουν. Ωστόσο, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούμε μεμονωμένες και αρκετά συγκεκριμένες φράσεις. Οι γενικόλογες αναζητήσεις θα εμφανίσουν πολλά αποτελέσματα που ενδέχεται να μας είναι άχρηστα.

Η πλοήγηση στη μηχανή αναζήτησης είναι πολύ intuitiv και στο αριστερό πλαϊνό πλαίσιο έχουμε στη διάθεσή μας αρκετά φίλτρα που διευκολύνουν την εργασία μας. Αρχικά μπορούμε να επιλέξουμε το χρονικό διάστημα που μας ενδιαφέρει, καθώς η χρήση γενικών λέξεων-κλειδιών μπορεί να εμφανίσει δημοσιεύσεις ακόμη και από τα τέλη του 19ου αιώνα.

Στη συνέχεια μπορούμε να ταξινομήσουμε τα αποτελέσματα κατά συνάφεια, δηλαδή ανάλογα με το πόσο σχετίζονται με τις λέξεις που αναζητούμε. Μια ακόμη επιλογή είναι η αναζήτηση σε οποιαδήποτε γλώσσα ή μόνο σε μία συγκεκριμένη γλώσσα, για παράδειγμα στα ελληνικά ή στα αγγλικά. Η τελευταία, συχνά παραμελημένη επιλογή αφορά την αναζήτηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και παραπομπών. Αν αναζητούμε συγκεκριμένες επιστημονικές μελέτες, είναι προτιμότερο να την απενεργοποιήσουμε.

Η μηχανή αναζήτησης Google είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με αγγλικές λέξεις-κλειδιά, καθώς εντοπίζει πολύ καλά δημοσιεύσεις στην ελληνική γλώσσα. Ο αριθμός τους είναι αρκετά μεγάλος, επομένως είναι πολύ πιθανό να βρούμε τις μελέτες που μας ενδιαφέρουν. Η μηχανή αναζήτησης επιτρέπει επίσης τη δημιουργία ειδοποιήσεων, ώστε να ενημερωνόμαστε για τα θέματα που μας ενδιαφέρουν.

Πρόσθετες επιλογές

Η μηχανή αναζήτησης Google Scholar διαθέτει και αρκετές χρήσιμες λειτουργίες πέρα από την απλή αναζήτηση δημοσιεύσεων. Κάτω από κάθε δημοσίευση βρίσκονται το εικονίδιο με το αστέρι και της παραπομπής, ο αριθμός των αναφορών, τα σχετικά άρθρα και όλες οι εκδόσεις. Στα δεξιά του άρθρου, όταν υπάρχει διαθέσιμη έκδοση PDF, εμφανίζεται η ένδειξη «PDF». Κάνοντας κλικ επάνω της, ξεκινά η λήψη του αρχείου.

Το πρώτο εικονίδιο, δηλαδή το αστέρι, επιτρέπει την προσθήκη άρθρων στη βιβλιοθήκη του λογαριασμού μας Google. Η «Βιβλιοθήκη μου» βρίσκεται στα δεξιά, ακριβώς κάτω από το εικονίδιο του λογαριασμού Google. Εκεί θα βρούμε όλα τα άρθρα που έχουμε επισημάνει με αστέρι. Μπορούμε να επεξεργαστούμε τα βιβλιογραφικά στοιχεία των εγγράφων ή να τα εξαγάγουμε στις μορφές BibTeX, EndNote, RefMan και CSV.

Το επόμενο εικονίδιο είναι τα εισαγωγικά και αντιστοιχεί στη λειτουργία «παραπομπή». Μέσω αυτής μπορούμε να δημιουργήσουμε την παραπομπή ενός εγγράφου σε βιβλιογραφικό στυλ MLA, APA ή ISO 690 για τα προγράμματα BibTeX, EndNote, RefMan και RefWorks. Αμέσως μετά υπάρχει η λειτουργία «Αναφέρεται από», χάρη στην οποία μπορούμε να δούμε ποιοι έχουν παραπέμψει στο άρθρο που μας ενδιαφέρει. Μια παρόμοια επιλογή είναι τα «Σχετικά άρθρα».

Οι λειτουργίες «Αναφέρεται από» και «Σχετικά άρθρα» μάς βοηθούν να βρούμε παρόμοια άρθρα χωρίς να χρειάζεται να συνεχίσουμε την αναζήτηση στο Scholar. Η τελευταία επιλογή, «Όλες οι εκδόσεις», εμφανίζει κάθε διαθέσιμη έκδοση του συγκεκριμένου άρθρου.

Σύνθετη αναζήτηση στο Google Scholar

Για πιο προχωρημένους χρήστες υπάρχουν πρόσθετες επιλογές αναζήτησης στο Google Scholar, οι οποίες περιορίζουν τα αποτελέσματα. Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν ότι υπάρχουν σύνθετες επιλογές αναζήτησης στο Scholar. Στην επάνω αριστερή γωνία βρίσκεται το εικονίδιο με τις τρεις οριζόντιες γραμμές, δηλαδή το Μενού. Κάνοντας κλικ επάνω του, θα βρούμε την επιλογή «Σύνθετη αναζήτηση», η οποία μας επιτρέπει να περιορίσουμε τα αποτελέσματα. Εκεί μπορούμε να καθορίσουμε αν μια λέξη-κλειδί πρέπει να εμφανίζεται στο κείμενο ή μόνο στον τίτλο. Μπορούμε επίσης να αναζητήσουμε εργασίες συγκεκριμένου συγγραφέα.

Το πρώτο πεδίο, «Εύρεση άρθρων με όλες τις λέξεις», επιτρέπει τη χρήση του τελεστή AND. Αυτό σημαίνει ότι θα αναζητηθούν και οι δύο λέξεις μαζί στο κείμενο ή στον τίτλο. Η παρουσία και των δύο λέξεων είναι απαραίτητη για να εμφανιστεί ένα αποτέλεσμα. Το επόμενο πεδίο είναι «Εύρεση άρθρων με την ακριβή φράση» και επιτρέπει τη χρήση πολλών λέξεων ως ενιαίας φράσης. Το τρίτο πεδίο, «Εύρεση άρθρων με τουλάχιστον μία από τις λέξεις», χρησιμοποιεί τον τελεστή OR και εμφανίζει αποτελέσματα στα οποία υπάρχει τουλάχιστον μία από τις λέξεις που καταχωρίσαμε. Το τέταρτο πεδίο, «Εύρεση άρθρων χωρίς τις λέξεις», χρησιμοποιεί τον τελεστή NOT και αποκλείει τη λέξη-κλειδί που δεν θέλουμε.

Κάτω από τα πεδία αναζήτησης μπορούμε να επιλέξουμε αν οι λέξεις-κλειδιά θα εμφανίζονται στον τίτλο ή στο σώμα του κειμένου. Το πέμπτο πεδίο επιτρέπει την αναζήτηση εργασιών συγκεκριμένου συγγραφέα, στο έκτο μπορούμε να πληκτρολογήσουμε το όνομα ενός συγκεκριμένου εκδότη, ενώ το τελευταίο πεδίο επιτρέπει την αναζήτηση δημοσιεύσεων από συγκεκριμένα έτη.

Αρκεί το Google Scholar για να βρούμε τις δημοσιεύσεις που μας ενδιαφέρουν;

Το Scholar απευθύνεται κυρίως σε αρχάριους και φοιτητές, όμως είναι πιο αποτελεσματικό όταν αναζητούμε πολύ συγκεκριμένες πληροφορίες. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι τα άρθρα που εμφανίζονται είναι αρκετά επιλεκτικά, επομένως συχνά χρειάζεται να αφιερώσουμε χρόνο για να βρούμε αυτό που θέλουμε. Σε άλλες μηχανές αναζήτησης, όπως το ScienceDirect, μπορούμε να περιορίσουμε τα αποτελέσματα ανάλογα με τον τύπο της δημοσίευσης που αναζητούμε. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν ψάχνουμε διαφορετικές πληροφορίες για το ίδιο θέμα.

Ας υποθέσουμε ότι γράφουμε ένα άρθρο για τον ρόλο της βιταμίνης D στο ανοσοποιητικό σύστημα. Το άρθρο πρέπει να είναι αναλυτικό. Επομένως, αρχικά θέλουμε να περιγράψουμε τι είναι η βιταμίνη D, από πού προέρχεται και πώς πραγματοποιείται η σύνθεσή της στο δέρμα, και στη συνέχεια να αναλύσουμε την επίδρασή της στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Σε πιο προηγμένες μηχανές αναζήτησης, αφού πληκτρολογήσουμε τη λέξη-κλειδί «vitamin D», μπορούμε να περιορίσουμε τις δημοσιεύσεις σε εγκυκλοπαίδειες. Εκεί θα βρούμε βασικές πληροφορίες και περιγραφή της δερματικής σύνθεσης. Για την περιγραφή του ρόλου της βιταμίνης D στις ανοσολογικές αντιδράσεις, θα χρειαστούμε κυρίως ερευνητικά και ανασκοπικά άρθρα.

Τέλος, μπορούμε να αναζητήσουμε μετα-αναλύσεις σχετικά με συγκεκριμένες λοιμώδεις νόσους και τη συγκέντρωση της βιταμίνης D στο αίμα. Στο Google Scholar αυτό δεν είναι δυνατό. Αν πληκτρολογήσουμε εκεί τις λέξεις-κλειδιά «vitamin D» και «infectious diseases», θα εμφανιστεί ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών δημοσιεύσεων, από τις οποίες ίσως καταφέρουμε να εντοπίσουμε μόνο μερικές χρήσιμες.

Ας χρησιμοποιήσουμε ξανά το παράδειγμα της βιταμίνης D. Αν πληκτρολογήσουμε στη μηχανή αναζήτησης μόνο τη φράση «vitamin D», πιθανότατα θα εμφανιστούν ορισμένες γενικές δημοσιεύσεις σχετικά με τη βιταμίνη D. Ωστόσο, στα επόμενα αποτελέσματα θα δούμε συσχετίσεις όπως βιταμίνη D και διαβήτης, βιταμίνη D και καρδιαγγειακές παθήσεις κ.ά. Έτσι θα αποκτήσουμε μια καλύτερη εικόνα του θέματος και θα κατανοήσουμε πόσο ευρείες μπορεί να είναι οι λειτουργίες της βιταμίνης D.

Αν είστε αρχάριοι, αυτός ο οδηγός θα σας βοηθήσει να πραγματοποιείτε αναζητήσεις στο Google Scholar. Μην φοβάστε να χρησιμοποιείτε τις σύνθετες επιλογές, καθώς διευκολύνουν σημαντικά την εργασία. Άλλες χρήσιμες βάσεις δεδομένων στον τομέα της ιατρικής είναι, μεταξύ άλλων, οι ResearchGate, ScienceDirect και PubMed.